Sayı : 526   **
Ribat Dergisi Aralık 2016

Misafir Kalem

Taşkın Koçak

Yapay Zekâ Bizim Göremediğimiz Matematiği Keşfiderse

  • 29 Eylül 2026
  • 13 Görüntülenme
  • 526. Sayı / 2026 Ekim



8 Eylül 2026'da OpenAI dikkat çekici bir çalışma yayımladı. Yaklaşık 90 yıldır çözülemeyen Navier-Stokes Milenyum Problemi için yapay zekâ tarafından üretilmiş bir çözüm ortaya konuldu. Navier-Stokes denklemleri suyun, havanın ve diğer akışkanların hareketini açıklıyor. Fakat bu denklemlerin üç boyutlu durumda her zaman düzgün davranıp davranmadığına ilişkin temel matematik problemi onlarca yıldır çözülememişti.

Sanayi Devrimi insanın kas gücünü makineye taşıdı. Bilgisayar devrimi hesaplama gücünü makineye taşıdı. Yapay zekâ şimdi çok daha derin bir sınıra dokunuyor: İnsan düşüncesinin sınırına. İnsanlık binlerce yıldır matematiğin sınırlarını keşfettiğini düşündü. Ya yanılıyorsak? Ya Öklid'den Newton'a, Gauss'tan Hilbert'e kadar keşfettiğimiz şey matematiğin sınırları değilse? Ya bunlar yalnızca insan zihninin ulaşabildiği sınırlar ise? O sınırların ötesinde, bizim sezgilerimizle kavrayamadığımız devasa bir matematik dünyası bulunabilir.

İnsanlık binlerce yıldır matematik yapıyor.

Öklid geometrinin temellerini attı. Hârizmî cebiri sistemleştirdi. Newton ve Leibniz kalkülüsü geliştirdi. Euler, Gauss, Riemann ve Hilbert insan aklının sınırlarını biraz daha ileri taşıdı.

Yöntemler değişti, semboller değişti, matematiğin sınırları genişledi. Fakat değişmeyen bir şey vardı:

Matematiği insan yapıyordu.

Bilgisayarlar geldiğinde bile bu temel gerçek değişmedi. Makineler milyarlarca işlemi insandan hızlı yapabiliyordu ama problemi insan seçiyor, teoremi insan kuruyor, ispatın arkasındaki fikri insan geliştiriyordu. Makine hesaplıyordu. İnsan düşünüyordu.

Şimdi bu ayrım ilk kez ciddi biçimde bulanıklaşıyor. Çünkü yapay zekâ artık yalnızca hesap yapmıyor.

Matematik araştırmasının kendisine giriyor. 10 bin yapay zekâ aynı probleme saldırırsa

8 Eylül 2026'da OpenAI dikkat çekici bir çalışma yayımladı.

Yaklaşık 90 yıldır çözülemeyen Navier-Stokes Milenyum Problemi için yapay zekâ tarafından üretilmiş bir çözüm ortaya konuldu. Navier-Stokes denklemleri suyun, havanın ve diğer akışkanların hareketini açıklıyor. Fakat bu denklemlerin üç boyutlu durumda her zaman düzgün davranıp davranmadığına ilişkin temel matematik problemi onlarca yıldır çözülememişti.

Benim için asıl çarpıcı nokta yalnızca ortaya çıkan sonuç değil, çözümün nasıl arandığı

Yazının Devamı İçin Abone Olmalısınız

526. Sayı Ekim 2026