Davet, tebliğ ve irşad, Yüce Allah'ın elçisi Hz. Muhammed (sav) aracılığıyla hidayet rehberi olarak gönderdiği Kur'an mesajının insanlığa iletilmesidir. Tebliğ ve irşadın amacı; insanların ahlaki yönden gelişmelerine, davranışlarını güzelleştirmelerine, iyiliği emredip kötülüğe engel olmalarına yardımcı olmaktır.
İrşad "insanlara doğru yolu göstermek, onları uyarmak ve faydalı işlere yöneltmek" anlamlarına gelir. İrşad faaliyetinin muhatapları yani irşad edilecek kimseler hem gayrimüslimler hem de Müslümanlardır. Müslüman olmayanları irşad; onları iman ve İslam'a davet etmek demektir. Müslümanları irşad ise onlara imanın gereği olan salih amel ve güzel ahlakı hatırlatmaktır. İrşad kavramı yaygın olarak Müslümanlara yönelik yapılan faaliyetler için kullanılmaktadır. İrşad faaliyetleri, Müslümanlar arasında manevi yardımlaşma ve dayanışmayı sağlayan araçların başında yer alır. İrşad faaliyeti sırasında bu işin tabiatından kaynaklanan pek çok zorluk yaşanabilir. Kur'an-ı Kerim'de, irşad görevinin yerine getirilmesi sırasında ortaya çıkacak güçlüklere karşı sabır ve namazı vesile kılarak Allah'tan yardım istenmesi tavsiye edilmiştir. Rasul-i Ekrem de insanların arasına girip eziyetlerine katlanan Müslümanın onlarla bir arada bulunmayan, dolayısıyla eziyetlerine maruz kalmayan Müslümandan daha hayırlı olduğunu bildirmiştir. Din gönüllüsü olarak görev yapan kişiler irşad vasıtasıyla İslam'ın doğru ve güzel bir şekilde insanlara ulaştırılması için çaba gösterirler.
Tebliğ; "ulaştırmak, iletmek, duyurmak ve bildirmek" anlamlarına gelir. Bir terim olarak tebliğ, peygamberlerin Allah'tan gelen ilahi hükümleri herhangi bir ilave ve eksiltme yapmadan in-sanlara bildirmesine denir.
Tebliğ yaparken muhataplarımıza saygılı davranmalı, onlara yumuşak söz ve güler yüzle hitap etmeliyiz. Zira güler yüzlü ve yumuşak sözlü insanlar, toplum içinde her zaman sevilir ve sayılırlar. Tebliğ yapan kişi, samimi olmalı, halkın arasında nasıl bir davranış sergiliyorsa yalnız kaldığı zamanlarda da samimi olmaya gayret göstermelidir.
Davet, çağırmak ve dua etmek anlamlarına gelir. Terim olarak özellikle "İslam'a ve İslam esaslarının uygulanmasına çağrı" anlamına gelir. Davet ve tebliğ kavramları sık sık birbirinin yerine kullanılmıştır. Davet ve tebliğde takip edilecek usul ve yöntemlerle ilgi Kur'an-ı Kerim'de birçok ayet mevcuttur.
(Rasûlüm!) Sen, Rabbinin yoluna hikmet ve güzel öğütle çağır ve onlarla en güzel şekilde mücadele et! ..." (Nahl, 16/125) Hz. Peygamber (sav) davet faaliyetlerini ümitsizlik ve karamsarlığa kapılmadan daima sabır, azim ve inançla sürdürmüştür. Onun davet çalışmalarında önem verdiği bir diğer husus da sosyal ilişkilerini kesintisiz olarak sürdürmesidir. Ayrıca o, Müslüman olan ve olmayan akraba ve çevresiyle ilgisini kesmemiş, davetini sunmak üzere toplantılar düzenlemiş; çarşı, pazar, panayır ve ev gibi insanların toplu olarak bulunduğu her yerde tebliğ faaliyetini sürdürmüştür. Davet faaliyetinde hiçbir zaman kişisel menfaatini öne çıkarmamıştır. Davette bulunurken muhatapların eğitim seviyesi ve psikolojisi dikkate alınmalı, somut delillerle ve ikna edici metotlarla konuşulmalı, insanlara vicdanlarını harekete geçirecek örneklerle hitap edilmelidir.
Davet, tebliğ ve irşadın etkili ve verimli olabilmesi, bu görevleri yapanların samimiyetiyle doğru orantılıdır. Samimiyetten uzak söz ve davranışlar, dış görünüş itibariyle ne kadar çekici olursa olsun, insanlar üzerinde etkili olmaz. İrşad ve tebliğde bulunanlar, söz ve davranışlarında sırf Allah'ın rızasını umarak hareket etmeli, yaptığı görevin karşılığında şahsi ve maddi bir çıkar beklememelidir. Ayrıca tebliğ ve davet görevi yapanlar, her türlü gösterişten, yapmacık hareketlerden kaçınarak sözü, işi, giyim kuşamı, yeme içmesi, oturup kalkması itibarıyla ölçülü ve samimi olmalıdır.
Bu sayımızda sizlerin huzuruna, güzel dinimiz İslam'ı insanlara güzel bir usul ve yöntemle anlatmamıza vesile olması umut ve duasıyla "Modern Dünyada İrşad ve Tebliğ " dosyasıyla çıkıyoruz.
Değerli yazarlarımıza, elinizde ve gönlünüzde olmamıza vesile olan makaleleri için teşekkürlerimizi arz ediyor, siz vefalı, fedakâr okurlarımızı dergimizi okumaya davet ediyoruz.
Ekim sayımızda buluşmak duasıyla.