Hususi Fikirler
Haccın manevî boyutu, inanan bir kimsenin inanç kökleriyle bağlantısını tazelemesi bakımından önemlidir. Müslümanlık açısından düşünüldüğünde İslâm peygamberinin ve arkadaşlarının tevhid ve adaleti hâkim kılma mücadelesi, bu süreçte yaşanmış acı tatlı anılar, âdeta bir film şeridi gibi bu kutsal mekânları ziyaret eden kişinin gözünün önünden geçer. Hac ibadeti, inanan kişiye daha yoğun bir dinamizm kazandırır ve daha üst seviyede bir sahiplenme şuuru verir.
İnsan, hayatın dağınık ve kirlenmiş akışı içinde çoğu zaman yönünü kaybeder; kalbi parçalanır, niyeti bulanır, istikameti zayıflar. Umre ise bu dağınıklığı toplayan bir çağrıdır. Orada kul, dünyaya ait bütün ağırlıkları geride bırakır ve sadece Rabbine yönelir. Bu yöneliş, kuru bir ritüel değil; insanın iç dünyasında köklü bir inşanın başlangıcıdır.
Dinde Hacc ve Umre ibadetlerinden murad; Kur'an-ı Kerîm ve sünnete uygun ahlak ve davranışlar edinip Allah'ın rızasını kazanmak; nefis ve kalbin arındırılmasıyla Hakk'ın tecellilerine mazhar olup ilahi sırlara, manevi hakikatlere vakıf olmaktır.
Hac, tevhidin en berrak şekilde yaşandığı; umre ise kalbin o hakikate yeniden ayarlandığı bir terbiye mektebidir. İnsan orada sadece bedenini değil, niyetini, yönünü ve aidiyetini de arındırır.
İhrama girerken dünya kimliklerinden sıyrılır; makam, unvan ve üstünlük iddiaları sökülüp atılır. Kâbe'nin etrafında dönerken, hayatın merkezine yalnızca Allah'ı koyması gerektiğini öğrenir. Sa'y ile gayretin, Arafat ile teslimiyetin, tavaf ile kulluğun manasını yeniden idrak eder.
Bu mektepte ders tektir: Tevhid.
Öğretmen, vahyin izidir.
Sınav ise nefisledir.
Oradan dönen, eğer hakkını verirse, sadece "gitmiş" olmaz; değişmiş olarak döner.
Hac, tevhid ailesinin izinde yürüyerek onların teslimiyet mirasını yeniden diriltmektir; umre ise o mirasın terbiyesiyle kalbi yoğurup, o iklimi kuşanmaktır.
Hac ve umre, zahirde iki ayrı ibadet gibi görünse de hakikatte aynı kökün iki farklı tezahürüdür. Her ikisi de insanı tevhidin merkezine çağırır; ancak çağrının tonu, yüklediği anlam ve insanda bıraktığı iz farklıdır. Hac, büyük yürüyüştür. Bir iz sürüştür. Tarihin derinliklerinden bugüne uzanan bir sadakatin, bir teslimiyetin, bir kırılışın ve yeniden dirilişin izlerini takip etmektir. Orada insan, sadece mekân değiştirmez; bir hafızanın içine girer. Tevhid ailesinin yaşadığı imtihanları adım adım dolaşırken, aslında kendi kalbinin haritasını okur.
Hac, insanı köklerine götürür. Hz. İbrahim'in ateşe yürüyen teslimiyetine, Hz. Hacer'in çaresizlik içindeki tevekkülüne, Hz. İsmail'in boyun eğişindeki sükûnete şahit kılar. Bu şahitlik kuru bir hatırlama değildir; insanın kendi varoluşuna yöneltilmiş bir sorudur: "Sen bu yürüyüşün neresindesin?" İşte hac, bu sorunun peşine düşmektir. Kalabalıklar içinde tek başına kalabilmek, milyonların arasında kendi hakikatiyle yüzleşebilmektir.
Umre ise bu büyük yürüyüşün daha içe dönük, daha derûnî bir hâlidir. Hacdaki iz sürüş, umrede bir hâl kuşanışa dönüşür. Orada insan, tevhid ailesinin yaşadığı terbiyeyi kendi kalbine giydirmeye başlar. Daha az kalabalık, daha az ritüel; ama daha yoğun bir iç muhasebe. Umre, insanın kendi iç dünyasında kurduğu bir Kâbe'nin etrafında dönmesidir adeta. Dıştaki tavaf, içteki arınmaya denk düşer.
Bu yüzden hac, bir hatırlayıştır; umre ise bir içselleştirme. Hac, yolun kendisini gösterir; umre, o yolda nasıl yürüneceğini öğretir. Hacda insan geçmişin büyük izlerini takip ederken, umrede o izlerin bugünkü temsilcisi olmaya talip olur. Biri mirasa dokunmaktır, diğeri o mirasla yoğrulmak.
Haccın manevî boyutu, inanan bir kimsenin inanç kökleriyle bağlantısını tazelemesi bakımından önemlidir. Müslümanlık açısından düşünüldüğünde İslâm peygamberinin ve arkadaşlarının tevhid ve adaleti hâkim kılma mücadelesi, bu süreçte yaşanmış acı tatlı anılar, âdeta bir film şeridi gibi bu kutsal mekânları ziyaret eden kişinin gözünün önünden geçer. Hac ibadeti, inanan kişiye daha yoğun bir dinamizm kazandırır ve daha üst seviyede bir sahiplenme şuuru verir.
Hacc, Müslümanların tek ümmet provasıdır. Haccın lâhûtî boyutu, mahşeri andırmasıdır. Farklı dil, ırk, bölge ve kültürlere, sosyal konum ve ekonomik güce sahip insanların eşit statüde ve aynı renk ve tip elbiseler içinde toplanması, akın akın koşuşturması ve topluca ibadetler etmesi, bir bakıma ahirette yaratıcının huzurunda dirilişi ve toplanışı hatırlatır. Hac mümini ahiretteki bu diriliş ve toplanmaya hazırlar, bu bilinci kazanmasında ona yardımcı olur.
Gerçekten de hac ibadetinde Müslüman, İslâm'a gönül vermiş olmanın mutluluğunu ve hazzını daha yakından idrak eder, yeryüzündeki bütün Müslümanlarla birlikteliğin ve kardeşliğin kolektif şuuruna erer. Dünyanın çeşitli bölgelerinden âdeta her biri bir temsilci ve gözlemci sıfatıyla Mekke'ye akın eden Müslümanlar, mîkat denilen belirli sınırlarda dünyayı, dünyevî farklılığı, hatta bencilliği ve ihtirasları temsil eden elbiselerini çıkarıp hepsini eşitleyen, birleştiren, onları dünya Müslümanlığının bir üyesi olmanın şuuruna erdiren ihram elbiselerini giyerler
Yazının Devamı İçin Abone Olmalısınız
